Ryan Perkins: Złoty wiek – część 3b

Zależne państwa kolonialne stały się w międzyczasie niewolnikami drugiej natury | Źródło: Substack Ryan Perkins zmienione przez UM AI

Wielonarodowe roszczenia państw Europy musiały zostać szybko pogrzebane pod koniec pierwszej połowy XX wieku. W efekcie można było przyjąć ich stare kolonialne role, ale teraz jedynie jako posłuszne narzędzia nowego globalnego hegemona.

Artykuł Ryana Perkinsa, „Złoty wiek: podrzędne jądro” po polsku – Część 3b

Podrzędne jądro: Regionalni zarządcy i kontrolowane wyjątki

Porozumienie w Bretton Woods nie tylko stworzyło globalny system eksploatacji, ale także zaprojektowało nową globalną strukturę władzy. Podporządkowało ono narody starych imperialnych rdzeni, wiążąc funta szterlinga, franka francuskiego, markę niemiecką i jena japońskiego jedynie jedną hierarchią walutową [USD]. W ten sposób USA osiągnęły to, czego nie udało się dokonać przez wieki europejskich wojen:

Zjednoczenie Zachodu pod jedną hegemonialną mocą!

Stare imperia nie zostały zastąpione i zniszczone: zostały włączone jako podrzędne węzły – jako regionalni zarządcy, którzy mieli wykonywać osłabioną, ale wciąż lukratywną dominację gospodarczą nad swoimi byłymi koloniami.

Nigdzie nie było to bardziej oczywiste niż przy włączeniu europejskiego projektu. Projekt, który rozpoczął się jako Europejska Wspólnota Węgla i Stali i był promowany jako „droga do pokoju” – jako środek, aby wojny „nie tylko były nie do pomyślenia, ale materialnie niemożliwe” – szybko został wchłonięty i przekazany pod amerykański wpływ. Uwięzioną w architekturze finansowej Bretton Woods – strukturalnie zależną od amerykańskich pieniędzy, rynków i wojska – Europa została zmuszona do rezygnacji z roszczenia bycia „trzecią siłą” w polityce światowej:

Tak europejski projekt szybko przekształcił się w polityczny skrzydło atlantyckiego sojuszu!

13,3 miliarda dolarów pomocy z Planu Marshalla to była zaliczka na lojalność transatlantycką. Zapewniło ono przetrwanie europejskiej klasy kapitałowej poprzez odbudowę europejskich przemysłów, pod warunkiem, że zostaną one zintegrowane z amerykańskimi rynkami i architekturą bezpieczeństwa oraz od nich zależne.

To powojenne porozumienie związało europejski kapitał tak blisko i nieodwracalnie z USA, że skutki tego pozostają odczuwalne do dziś. Zgodnie z danymi amerykańskiego Biura Analiz Gospodarczych, transatlantyckie przepływy finansowe stanowią największy dwustronny przepływ kapitałowy w historii:

Bezpośrednie inwestycje USA w Europie przekraczają 4 biliony dolarów, co stanowi około 58% wszystkich światowych bezpośrednich inwestycji zagranicznych USA; podczas gdy europejskie inwestycje w USA wynoszą ponad 3,4 biliona dolarów, co stanowi prawie dwie trzecie wszystkich zagranicznych inwestycji w Stanach Zjednoczonych. Ta wzajemna zależność o wartości 7,5 biliona dolarów jest centralnym krwiobiegiem transnarodowego kapitału i obejmuje udziały, zintegrowane strumienie zysku, wspólne własności intelektualne i powiązane łańcuchy dostaw.

Ta zależność nie jest ubocznym skutkiem globalizacji: jest rdzeniem, z którego rozprzestrzeniły się gałęzie dzisiejszej neoliberalnej globalizacji:

Wzrastała z nasion sypanych przez Bretton Woods!

Ta relacja kapitałowa tak blisko wiąże Europę z USA, że odchylenie od polityki USA mogłoby zagrozić samej Europie. Niemniej, ta zależność nigdy nie była zamierzona jako cel sama w sobie. Stare europejskie rdzenie zostały włączone, aby zachować swoją historyczną rolę jako globalni ekstraktorzy bogactwa – jednak teraz jako pośrednicy. Arteria o wartości 7,5 biliona dolarów to pompa, z której rozprzestrzeniają się kapilary i żyły globalizacji; podczas gdy Globalne Południe ma pozostać bogatą w zasoby peryferią.

Długo po przyznaniu tego, co Kwame Nkrumah pogardliwie, ale trafnie nazwał „niezależnością flag”, materialne realia kolonialnej władzy pozostały. Europejski kapitał, który teraz ściśle splótł się z Wall Street, wymienił narodowy patriotyzm na bardziej wyrafinowaną, niewidoczną jarzmo hegemonii dolara:

Wzorce eksploatacji z epoki kolonialnej nigdy nie zostały zlikwidowane!

Zostały jedynie zintegrowane w prowadzonej przez USA architekturze finansowej Bretton Woods. Zyski i strategiczne zasoby z Globalnego Południa nadal odpływały na Północ. Zasilali one transatlantyckie jądro i dostarczali zasoby, które napędzały powojenny boom oraz rozwijający się transatlantycki kompleks militarno-przemysłowy.

W tym nowym systemie dawne mocarstwa imperialne zostały zdegradowane do regionalnych zarządców. Ich utrzymujący się kulturowy, polityczny i ekonomiczny wpływ wykorzystywano, aby zapewnić, że ich byli koloniali pozostaną wciąż źródłem tanich surowców i zamkniętymi rynkami dla dóbr przemysłowych w strefie dolara. Dążenie do suwerenności ekonomicznej – niezależnie czy w Iranie pod Mossadeghiem, w Ghanie pod Nkrumahem czy w Wietnamie pod Ho Chi Minhem – spotykało się z jednorodnym oporem, a często także z nadzwyczajną przemocą ze strony atlantyckiego rdzenia. Czy to w wyniku:

• zamachów stanu wspieranych przez CIA lub zabójstw!
• programów oszczędnościowych narzuconych przez MFW!
• destabilizacji gospodarczej!
• ucieczki kapitału!
• otwartych konfliktów zbrojnych!

Tak więc „niezależność” peryferii była starannie zainscenizowaną iluzją, która miała na celu zatuszowanie tego, że …

… stare imperia wymieniły jedynie swoje flagi na przyjęcie „amerykańskiego wieku”!

[Komentarz redakcji: Tłumaczy to, dlaczego termin „suwerenność” został całkowicie wyeliminowany z języka kolektywnych państw poddanych i zastąpiony przez niejasne pojęcia takie jak „wolność” i/lub „demokracja” itd. Atlatycznie skonstruowany Europejczyk często myli dzisiaj suwerenność z dobrobytem, który błędnie uważa za wieczny.]

Krytycy chętnie wskazują na silne socjaldemokracje Europy Zachodniej lub na wzrost azjatyckich tygrysów jako wyjątki od tego porządku światowego: jako przykłady ilustrujące, że rzekomo suwerenne rozwój gospodarczy w ramach systemu nie tylko było możliwe, ale wręcz były one wspierane. W rzeczywistości były to jedynie kontrolowane wyjątki, czyli:

Geopolitycznie odizolowane projekty wzorcowe, które miały pokazywać akceptowalną twarz kapitalizmu!

Zachodni europejski cud gospodarczy był jedynie dodatkowym zyskiem na rzecz strategii socjalistycznej powstrzymywania. Plan Marshalla i parasol bezpieczeństwa NATO dały europejskim narodom finansowy margines, potrzebny do sfinansowania ich programów społecznych. Waszyngton tolerował wzrost państw socjalnych i potężnych związków zawodowych – nie z altruizmu, lecz jako wzmocnienie przeciwko urokowi Związku Radzieckiego. USA były zmuszone zaakceptować wysokie płace i surowe przepisy dotyczące ochrony pracy przez Paryż i Bonn – nie z altruizmu, lecz jako cenę za swoje interesy gospodarcze, bo alternatywa oznaczałoby utratę kontynentu na rzecz komunizmu.

[Komentarz redakcji: Dlatego po upadku Żelaznej Kurtyny szybko zmieniono politykę w kierunku redukcji państwa socjalnego na rzecz transnarodowych, atlantyckich klanów oligarchicznych na zachodzie.]

„Cudy gospodarcze” w Azji Wschodniej były wynikiem podobnego geopolitycznego kompromisu. W regionie Azji i Pacyfiku USA stawały w obliczu odrodzonego maoiśdzkiego Chin oraz szybko destabilizującego się Południowego Wschodu. Jako kluczowy element ich regionalnej strategii powstrzymywania, USA tolerowały nie tylko rodzaju państwowych programów industrializacyjnych, które surowo zakazano w innych regionach świata, ale wręcz aktywnie je wspierały. Było to możliwe tylko dlatego, że te narody miały pełnić rolę wizytówek kapitalizmu na linii frontu zimnej wojny. Były jednakże konstruktami Potemkina:

Ich zewnętrzny wygląd był starannie zaaranżowany w celu projecjonowania iluzji niezależnego rozwoju, podczas gdy ich sukces w pełni zależał od gwarancji bezpieczeństwa USA i preferencyjnego dostępu do amerykańskich rynków w celu wsparcia ich wzrostu opartego na eksporcie. Płytkość ich niezależności podkreśla szybkość i łatwość, z jaką została zniweczona, gdy tylko spełniły swoje użyteczności w zimnej wojnie. Kluczowe było to, że takie wyjątki były tolerowane tylko pod dwoma warunkami:

• Po pierwsze, musiały nadal pełnić geopolityczną funkcję w ramach systemu.
• Po drugie, nie mogły kwestionować podstawowej hierarchii systemu.

Gdy produkt krajowy brutto Japonii przekroczył PKB ZSRR, sygnalizowało to niebezpieczne przesunięcie siły przemysłowej. Interwencja USA nastąpiła szybko i zdecydowanie:

Porozumienia z Plaza w 1985 roku wymusiły masowe umocnienie jena, które sparaliżowało japońskich eksporterów!

W odpowiedzi na to oraz zachęcona przez USA, Bank Japonii (BoJ) zalał rynek tanimi kredytami, co doprowadziło do stworzenia historycznej bańki na rynku nieruchomości i akcji. Po wzroście inflacji, Rezerwa Federalna interweniowała, aby zdusić „irracjonalne ekscytacje” rynku, podnosząc stopy procentowe z 6,5% do 9,75% między marcem 1988 a marcem 1989 roku. W efekcie BoJ była zmuszona zareagować, podnosząc swoje stopy procentowe do 6% do sierpnia 1990 roku, co zaowocowało pęknięciem bańki. Aktywa załamały się, a Nikkei stracił niemal 60% swojej wartości w nocy:

Japonia weszła w swoją „utratę dekady”!

USA nie tylko doprowadziły do pęknięcia bańki majątkowej przez podniesienie stóp procentowych. Zainscenizowały całą pułapkę płynności. To był podręcznikowy przykład kontrolowanego załamania gospodarki potencjalnego rywala: Japonia wypełniła swoje przeznaczenie, ale jej dążenie do równości gospodarczej z hegemonem stało się nieakceptowalne.

Gdy „Tygrysy” [w Azji Południowo-Wschodniej] przetrwały swój geopolityczny użyteczności jako wzorce antykomunizmu i suwerennego rozwoju przemysłowego, a w latach 90. próbowały utrzymać swoją niezależność w regionie, ta została im bezlitośnie odebrana. Azjatycki kryzys finansowy z 1997 roku – zainscenizowany poprzez spekulacyjne ataki i „pakiety ratunkowe” MFW – zmusił je do zredukowania swoich środków ochronnych i zbycia swoich narodowych firm wzorcowych za bezcen. Lekcja była jednoznaczna i intencjonalna: Sojusznicy mogli rosnąć, ale nie mogli nigdy konkurować z hegemonem lub decydować o własnym losie finansowym.

W ten sposób porządek powojenny stanowił usystematyzowaną hierarchię zależności. Na szczycie stały Stany Zjednoczone, które emitowały walutę światową i ustalały globalne zasady. Poniżej znajdował się „podrzędny rdzeń” z Europy Zachodniej i Japonii – głównie złożony z byłych mocarstw kolonialnych – które teraz pełniły rolę regionalnych zarządców w nowym imperium kapitału. Ich gospodarki były uzależnione od rynków USA, ich finanse splątane z Wall Street, a ich polityka zagraniczna w pełni dostosowana do wskazówek z Waszyngtonu. Ich dobrobyt miał być nagrodą za ich bezwarunkową lojalność.

Poniżej znajdowało się Globalne Południe, które zostało zredukowane do statusu wiecznej peryferii jako:

• Źródło surowców,
• Rynek do własnych potrzeb dla dóbr przemysłowych,
• Rynek zbytu dla nadmiaru kapitału.

Wszystko to było utrzymywane w stanie permanentnego niedorozwoju przez instytucjonalną triadę z MFW, GATT i Bankiem Światowym.

Nad całą strukturą unosiło się wszechobecne zagrożenie ze strony kompleksu militarno-przemysłowego!

Stanowi on ostatecznego wykonawcę globalnego porządku i jest gotowy, by ukarać każdą „wyjątkową sytuację”, która zagraża jej ustalonemu miejscu.

Tłumaczenie: UNSER-MITTELEUROPA

Zestawienie źródeł:

U.S. Bureau of Economic Analysis (BEA), Direct Investment by Country, 2022 (Waszyngton, DC: BEA, lipiec 2023), tabela 1 (“Pozycja bezpośrednich inwestycji USA za granicą według kraju i branży”), 1–3 (pozycja bezpośrednich inwestycji USA w Europie = 4,1 biliona dolarów, 57,7% łącznych 7,1 biliona dolarów amerykańskich inwestycji zagranicznych); BEA, Foreign Direct Investment in the United States, 2022 (Waszyngton, DC: BEA, lipiec 2023), tabela 1 (“Pozycja zagranicznych inwestycji bezpośrednich w Stanach Zjednoczonych według kraju”), 1–2 (pozycja bezpośrednich inwestycji europejskich w USA = 3,4 biliona dolarów, 64,2% łącznych 5,3 biliona dolarów zagranicznych inwestycji w USA). Łączna wartość aktywów transatlantyckich wynosi około 7,5 biliona dolarów. Zobacz także BEA, U.S. International Economic Accounts: Concepts and Methods (BEA, 2022), rozdz. 4 (definicje pozycji inwestycji bezpośrednich). Na temat pochodzenia tej zależności z Bretton Woods: Michael Hudson, Super-Imperialism: The Economic Strategy of American Empire, 3. wyd. (Londyn: Pluto, 2021), 45–80; Eric Helleiner, Forgotten Foundations of Bretton Woods (Cornell UP, 2014), 67–89 (celowe stworzenie transatlantyckiej osi finansowej). Charakterystyka Europy jako „pośredniego wydobywcy” jest częścią koncepcji Kwame Nkrumaha, Neokolonializm: Ostatni etap imperializmu (1965), rozdz. 1.
Stephen Kinzer, All the Shah’s Men: An American Coup and the Roots of Middle East Terror (Wiley, 2003), 154–214 (Operacja Ajax, Mossadegh, 1953); Kwame Nkrumah, Neokolonializm: Ostatni etap imperializmu (1965), rozdz. 1–2 (Ghana, „niezależność flagowa” jako zarządzana iluzja); William Blum, Killing Hope: U.S. Military and CIA Interventions Since World War II (Zed Books, 2003), 48–79 (Iran 1953), 169–92 (kontekst ghanecko/wietnamski), 209–48 (Wojna w Wietnamie jako kontrinsurekcja przeciwko nacjonalizmowi Ho); David Harvey, The New Imperialism (Oxford UP, 2003), 26–30 (reakcja rdzenia atlantyckiego na suwerenność peryferii); Michael Hudson, Super-Imperialism, 3. wyd. (Pluto, 2021), 81–120 (austerity IMF + ucieczka kapitału jako broń strefy dolara).
R. Taggart Murphy, The Weight of the Yen (W. W. Norton, 1996), 45–70 (Porozumienia Plaza 1985, umocnienie jena); Richard Werner, Princes of the Yen: The Bank of Japan and the Transformation of the Japanese Economy (M. E. Sharpe, 2003), 120–48 (ekspansja kredytowa BoJ 1986–87, mechanika bańki); Rada Gubernatorów Systemu Rezerwy Federalnej, Roczny Raport 1989 (Waszyngton, DC: Fed, 1989), 12 (stopa funduszy federalnych 6,5% marzec 1988 → 9,75% marzec 1989); Werner, Princes of the Yen, 150–52 (BoJ zmuszona do podniesienia 2,5% → 6,0% do sierpnia 1990; Nikkei −60% szczyt-do-dołka); David Harvey, A Brief History of Neoliberalism (Oxford UP, 2005), 31–33 (Porozumienia Plaza jako hegemonialna dyscyplina); Michael Hudson, Super-Imperialism, 3. wyd. (Pluto, 2021), 145–60 (Fed jako globalny ustalacz stóp procentowych; „Zagubiona dekada” Japonii jako kontrolowana demontaż).

O autorze: Ryan Perkins jest starszym analitykiem oraz redaktorem Global Economic Indicator. Mieszka w Pekinie. Jego analizy były publikowane w międzynarodowych mediach, takich jak „The Atlantic Magazine”, a także są wykorzystywane przez firmy i instytuty badawcze. Jego blog Substack osiągnął 49. miejsce w kategorii „Wiadomości i polityka światowa”.

Ta nowa seria Ryana Perkinsa będzie śledzić anatomię upadku systemu – od fuzji kapitału krajowego do kapitału transnarodowego i powstania globalnej hegemonii finansowej, przez tworzenie państwa zadłużenia i wzrost fikcyjnego kapitału, aż po ostatnie polowanie na gwarancje, aby utrzymać ten twór. Polowanie, które teraz grozi, że pochłonie nas wszystkich.

Artykuł UM Ryana Perkinsa (30.07.2026) „Druga front globalnego imperium finansowego” – Część 1a ukazał się: TUTAJ HIER

Artykuł UM Ryana Perkinsa (30.07.2026) „Druga front globalnego imperium finansowego” – Część 1b ukazał się: TUTAJ HIER

Artykuł UM Ryana Perkinsa (03.08.2026) „Mit kapitału” – Część 2a ukazał się: TUTAJ HIER

Artykuł UM Ryana Perkinsa (03.08.2026) „Mit kapitału” – Część 2b ukazał się: TUTAJ HIER

Artykuł UM Ryana Perkinsa (03.08.2026) „Maszyna, która pożera same siebie” – Część 2c ukazał się: TUTAJ HIER

Artykuł UM Ryana Perkinsa (18.08.2026) „Złoty wiek – architektura hegemonii” – Część 3a ukazał się: TUTAJ HIER

***

Z powodu treści książka usunięta z obiegu przez lewicową cenzurę w Niemczech!

U P A D E K    E U R O P Y !

TERAZ ponownie w sprzedaży!

Autor zajmuje się islamem od prawie 30 lat. Ta książka, wydana wreszcie po raz pierwszy w Polsce, pokazuje islam w całej jego nieupiękrzonej rzeczywistości jako egzystencjalne zagrożenie dla wolności i demokracji na świecie. Jeden z czytelników napisał: „Jan Sobiesky – Austriak polskiego pochodzenia, pokazuje nam w swojej nowej książce, jakie niebezpieczeństwo na nas czyha: ´niebezpieczeństwo bycia podbitym przez wyznawców faszystowskiej ideologii o podłożu religijnym, która gardzi ludzką godnością – ISLAM – (a nie ´islamizm´)!´.”Do zamówienia bezpośrednio w wydawnictwie: capitalbook.com.pl/pl/p/Upadek-Europy-Marian-Pilarski/5494

 

***